Ulaştırma Bakanlığı kaynakları, geçiş ücretleri için düşünülen “güncelleme”nin, ocak ve temmuz aylarında yapılacağını söylemiş. Hazine ve Maliye yılın ikinci yarısında yapılan enflasyon oranı kadar arttırılacak tarife düzeniyle şunu hedefliyor: Vatandaşın gişelerde ödediği para ile KGM’nin şirketlere bütçeden ödediği yüklü garanti tutarları arasındaki makasın daraltılması

Yap İşlet Devret (YİD) modeli ile yaptırılıp işletilen, dövize dayalı araç geçiş garantili otoyollarda, artık yılda iki kez otomatik zam planlanıyormuş.

ANKA’nın geçtiği Olcay Aydilek imzalı habere göre; Ulaştırma Bakanlığı kaynakları, geçiş ücretleri için düşünülen “güncelleme”nin, ocak ve temmuz aylarında yapılacağını söylemiş. Bu karara neden ihtiyaç duyulduğu bilgisi ise haberde yer almıyor.

Oysa iki gün önce yapılan zammın ardından, vatandaşlar ve lojistik sektörü açısından gayet önemli olan bu gelişmenin “gerekçe”si, haberin kendisi kadar önemli.

Karayolları Genel Müdürlüğü’nce (KGM) yeni açıklanan (1 Temmuz) son zamların yapılma şekli, oranı ile ortaya çıkan yeni tarifeler, söz konusu planda, Ulaştırma Bakanlığı’ndan ziyade, Hazine ve Maliye Bakanlığı iradesinin bulunduğunu düşündürüyor.

Geçiş ücretlerine yapılan son zam, sözleşmelerdeki garantinin dayanağını oluşturan döviz kurundaki değişimin çok üzerine çıkarak, Ocak-Temmuz dönemi için öngörülen yüzde 18 enflasyon oranı bandına yaklaştı.

Osmangazi ile Çanakkale Köprüleri’nde geçiş ücretleri, son zamla yüzde 17,59 oranında artarak, 995 TL’den bin 170 TL’ye çıktı. Yüzde 10’u bile bulmayan döviz kurundaki artışın üzerine çıkarak enflasyon oranına yaklaşan bu artış, bütçe yükü ile gelir dengesi üzerinde ayrıntılı bir çalışma yapıldığı anlamına geliyor.

Artışın enflasyon oranında olmasının yanı sıra, daha önceki düzensiz ve belirsiz takvim yerine ocak ve temmuz olarak bir periyodik süreye bağlanması ise YİD şirketlerine bütçeden yapılan ödemelerle ilgili enflasyon ve kur yükünün, Hazine sübvansiyonunu azaltılması yönünde yöntem geliştirildiğini gösteriyor.

Öngörülebilirlik amacı
Yılda iki “güncelleme”yle Hazine, YİD Uygulama Sözleşmeleri ile taahhüt edilen garanti tutarlarını düşürmeyi hesaplıyor. Çünkü vatandaşa astronomik görünmesin diye, geçiş ücretleri için ilan edilen tarifeler, gerçekte İdare’nin şirketlere döviz üzerinden yaptığı garanti ödemelerinin daima altında seyrediyor. İdare, yani KGM ile Ulaştırma Bakanlığı, aradaki fark tutarının şirketlere her zaman ödemek zorunda.

Geçmiş yıllarda, sözgelimi 2024 ve 2025 yıllarında, takvim dışı zamanlarda yapılabilen ara ve ani zamlar, gerek vatandaş gerekse lojistik sektörü açısından tepkilere yol açıyor, reel sektörde girdi maliyetlerini arttırdığı için eleştiri konusu oluyordu. Yeni yöntemin, piyasadaki öngörülebilirliği sağlamak olduğu da anlaşılıyor.

Makası daraltmak
Öte yandan Hazine ve Maliye yılın ikinci yarısında yapılan enflasyon oranı kadar arttırılacak tarife düzeniyle şunu hedefliyor:

Vatandaşın gişelerde ödediği para ile KGM’nin şirketlere bütçeden ödediği yüklü garanti tutarları arasındaki makasın daraltılması.

Gişe fiyatı ile “ticari sır” diye açıklanmayan sözleşmelerden kaynaklı borç arasındaki makasın daralması, sübvansiyonun aşağı inmesi anlamına gelecek. Geçiş ücretlerinin temmuzda güncellenmemesi halinde şirketlere ödenen tutarın daha yüksek olacağı belirtiliyor. Neticede metot değişikliği, Hazine’nin yükünü yaymaya, azaltmaya yarayacak ancak bu, kamu kaynakları üzerinden sınırlı bir grup şirkete yüksek tutarlar aktarıldığı gerçeğini değiştirmediği gibi, “Şu kadar milyar tasarruf sağlandı” diye hesabın detayları açıklanmadan sürekli övülen YİD projelerinin, Hazine açısından ne kadar önemli bir denge sorunu ortaya çıkardığını kanıtlıyor.

Dahası yılda iki zam, YİD projelerinin “milletin cebinden” çıktığının ve her gün her saat çıkmaya devam edeceğinin de resmi ilanı oldu.

03 Temmuz 2026

Çiğdem TOKER

KAYNAK: https://t24.com.tr/