“Kurbanlık Piyasasına Nasıl Güveneceğiz” başlıklı yazımda vekaletle kurban kesen kurum ve kuruluşların açıkladıkları fiyatlarla piyasadaki durum gibi örneklerden yola çıkarak bir değerlendirme yapmıştım. Ortaya çıkan sonuç, Türkiye’deki kurbanlık ya da küçük ve büyükbaş hayvan fiyatlarının başka ülkelere göre oldukça yüksek olması idi.

Yurt içinde kurbanlık olarak kesilebilecek en küçük koyun ya da keçinin fiyatı 18.000 – 20.000 TL arasında iken yurt dışında bu fiyat 13.000 TL’yi geçmiyordu. Görüştüğüm konu ile ilgili bir arkadaş, Türkiye’de kurban için kesilebilecek bir küçükbaş hayvanın (koyun, keçi) besicideki maliyetinin 13.000 TL’yi bulduğunu, tıpkı meyve sebzedeki üretici – hal – pazar – market silsilesi gibi kurban pazarına gelene kadar en ucuz kurbanlığın 20.000 TL olduğunu söylemişti. Tabii seçilen kurbanlığın kilosuna, boyuna posuna ve gösterişine göre bu fiyat 25.000, 30.000, 40.000 TL’ye çıkabiliyor.

Kısacası, dışarıda bizdeki kök maliyete, hatta o maliyetin çok altında koyun, keçi ya da kurbanlık alınabiliyor! Peki bu neden böyle? Burada suçlu kim ya da kimler? Tarımda, hayvancılıkta başkalarının üçe mal ettiğini biz niye beşe, ona mal ediyoruz?

Söz konusu yazımda Almanya örneğini de vermiştim ama bu defa öyle Avrupa’ya gitmeye gerek yok. En doğru karşılaştırma yakın çevremizle olmalı değil mi? Öncelikle, komşu ülkelerimizden dolar üzerinden alınan dana eti fiyatlarını TL’ye çevirerek bir kilo et fiyatını, sonra da 20 kilo üzerinden bir kurbanlık fiyatını bulalım:
Bulgaristan’da bir kilo dana etinin fiyatı 13,2 dolar. Bir doları 45 TL kabul ederek çarpınca 594 TL çıkıyor. Yani Bulgaristan’da bir kilo et bizim paramızla 594 TL’ye alınabiliyor. Bu durumda Bulgaristan’da 20 kiloluk bir kurbanlık alacak olursak 20 x 594 = 11.880 TL ödememiz gerekecek.

Yunanistan’da etin kilosu Bulgaristan’a göre biraz pahalı sayılır, 2 dolar daha pahalı ve 15,2 dolar! Aynı hesabı yapınca Yunanistan’da bir kilo et fiyatının 684, kurbanlık fiyatının da 13.680 TL olduğunu görüyoruz.

Batı’dan Doğu’ya, Balkanlar’dan Kafkaslara geçerek önce Gürcistan’a uğrayalım. Orada bir kilo et 9,7 dolar. Yani 436,5 TL. Kurbanlığımızı Gürcistan’dan alacak olursak ödeyeceğimiz para 8.730 TL.

Ermenistan’ın hatırı kalmasın tabii. Orada bir kilo et 11,9 dolarmış. Yani 535,5 TL. Kurbanlığımızı oradan alabilirsek ödeyeceğimiz para ise 10,710 TL.

Azerbaycan örneğini geçen yazımızda vermiştim. Orada 9.000, 9.500 TL’ye kurbanlık alabiliyorduk.

Azerbaycan ve Ermenistan’dan biraz aşağı doğru inelim. İlk durağımız İsrail ve ABD füzeleri ile yakılıp yıkılan İran olsun. Orada bir kilo et fiyatı 9,2 dolar civarında. Yani 414 TL. Kurbanlığımızı İran’dan alacak olursak ödeyeceğimiz para 8.280 TL.

Peki ya Irak? Irak bize ne kadar Irak? Orada bir kilo etin fiyatı 12,8 dolar. Yani 576 TL. Aynı ölçüdeki kurbanlık fiyatı ise 11.520 TL civarında.

Suriye’yi unuttum sanmayın; orada etin kilo fiyatı 12,1 dolar civarında imiş. Yani 544,5 TL. Kurbanlığımızı oradan alabilirsek 10.890 TL ödememiz gerekecek.

Gelelim yurdumuza… Hepimiz biliyoruz ki burada bir kilo dana etinin fiyatı 21,5 dolar civarında. Yani 967,5 TL. Alabileceğimiz en ucuz kurbanlık ise 19.350 TL. (Bölgelere göre çok az eksi, artı olabilir)

Örnek verdiğimiz sekiz ülke ile aynı coğrafyadayız, hepsi ile sınırdaşız. Allah’a şükür, bu gibi durumlarda mazeret olarak sık sık öne sürülen “Dış güçler”, “Dış etkenler”, “Savaş”, “Saldırı”, “Tehdit” gibi etkenlerden de uzağız. Buna rağmen bizde hem tarım ürünleri hem kiloluk et hem de kurbanlık fiyatları niye, neden, niçin, nasıl ve neye göre en az iki kat fazla oluyor? Bunu ben, siz, millet olarak hepimiz dert ediyoruz da iktidar, siyasiler dert etmiyorlar mı? Dert ediyorlarsa niye çözüm bulmuyorlar?

Pahalılık böyle alıp başını giderken insanlar istedikleri halde kurban ibadetini bile gönüllerince yapamıyorlar. Geçen yazımızda da işaret ettiğim gibi devleti yönetenler, iktidar, muhalefet, etkili ve yetkililer, sade vatandaşlar millet olarak hep birlikte bunu düşünmek, sebebini bulup ortaya çıkararak milletimizi rahatlatmak zorundayız.

12 Mayıs 2026

Osman OKTAY