ÖLÜM YILDÖNÜMÜNDE MİNNETLE, SAYGIYLA, RAHMETLE ANIYORUM

Türk milliyetçiliği fikir ve düşünce tarihinin en büyük ziyalılarından, sadece tarihe ve ideoloji hayatımıza kazandırdığı eserleriyle değil, bir siyaset ve aksiyon adamı olarak ta Türk dünyasına ve Türk milliyetçilerine örnek teşkil eden Zeki Velidi Togan’in vefatı (26 Temmuz 1970) yıldönümündeyiz. Baskurdistan’ın İşimbay ilinde başlayan hayat hikayesi tam bir romandır. Yazar, tarihçi, siyasetçi, aksiyon adamı olarak dolu dolu bir hayat yaşadı. İşimbay’daki (Sterlitamak) müze haline getirilen evini Turan Yazgan rahmetli ile gezme imkanımız olmuştu. Bir de hiç unutulması mümkün olmayan bir hatıramı aktarmak istiyorum. Türk ocağı gençlik kollarındayız. 12 Mart evveli günler…Togan’ın rahmete gidişi 1970 olduğuna göre vefatından bir sene filan evvel olsa gerek. Kimsenin hayatında göremeyeceği, şahit olamayacağı nefis ve unutulmaz bir sohbete şahitlik etmiştim. Oda Türk Ocakları genel başkanlık odasıydı. Rahmetli Prof.Dr.Osman Turan, Osman Yüksel Serdengeçti, Dündar Taşer, Zeki Velidi Togan (galiba Sadi Somuncuoğlu bey de vardı. O zaman Türk Ocakları müdürü idi) ve ben… Düşünebiliyor musunuz böyle dev bir kadronun sohbetine eşlik eden gencecik bir adam. Osman Turan hoca, Dündar bey ve Serdengeçti Zeki Velidi’yi sıkıştırıyorlar, kızdırmaya çalışıyorlardı. Konu, at eti yenip yenemiyeceği ve kımızın haramlığı, helalliği üzerineydi. Son derece zarif, birbirlerine saygılı, tarihten, dinden, gelenekten örneklerle dolu, dopdolu bir tartışmaydı. Hatta Zeki Velidi’nin Türkistan şivesiyle sinirlenip, ikide birde (kısa boylu bir insandı) ayağa fırlayıp bunlara laf yetiştirmeye çalışması ile keyifleniyorlardı. Zeki Velidi rahmetli de kımızın İslama aykırı olmadığını, at eti yemek de sakınca olmayacağını savunuyor, Buhara ve Semerkant müftülerinin fetvalarından örnekler veriyordu. İslamda yasaklayıcı bir hüküm yok diyor, ayetlerle anlatmaya çalışıyordu. Velhasıl bu kadro ( O.Turan, Serdengeçti, D. Taşer) adamcağızı kızdırıp perişan ettiler. Genç, delikanlı bir adam olarak diğerleri tamam da, kimselere nasip olmaz bir sohbetin şahidi olmuş ve efsanevi Zeki Velidi hocayı böylesi bir sohbette dinlemiştim. Müthiş bir hatıradır…

“Tarihte usul”, “Umumi Türk Tarihine Giriş” , “Kuran ve Türkler”, “Hatıralar” “Oğuzname”, “Asya tarihi”, “Türklüğün Mukadderatı Üzerine ” gibi eserleri, büyük Türk ziyalısının Türk dünyasına ve Türk milliyetçilerine bıraktığı büyük mirastır. Asil mirası ise, bitmez tükenmez bir enerji ile Türklüğe adanmış örnek bir ömür ve büyük idealizmdir. Milliyetci olmaya karar veren her genç O’nu iyi okumalı, anlamalı, hayatını, mücadelesini çok iyi öğrenmelidir. Minnet ve rahmetle anıyoruz.
Ruhu şad, mekanı cennet olsun…

26 Temmuz 2026

Şevket Bülend YAHNİCİ