Haziran ayı enflasyonunun açıklanmasıyla birlikte aynı zamanda emekli de olan milletvekili maaşlarının 512 bin liraya yükseldiği gazete ve televizyon haberlerinde ilk sıralarda yer aldı. Asgari ücretin 18 katı, en düşük emekli aylığının 22 katına yakın bir bedel. Bu kıyaslama doğrudur ama eksiktir. Aşağıda detaylarını açıklayacağım. Aynı zamanda emekli de olan bir milletvekili maaşı, nüfusun en zengin yüzde 20’lik kesimin aylık ortalama gelirinin de 4.3 katı… Ben demiyorum, TÜİK diyor.

Genellikle bir ülkedeki milletvekili maaşlarının asgari ücretin kaç katı olduğuna bakılır. Avrupa ülkelerinde milletvekili maaşı asgari ücretin 3 katı ile 5.5 katı arasında değişiyor. Yazının sonunda ayrı bir grafikle aktaracağım. Milletvekili maaşları ile asgari ücret karşılaştırması klasik bir karşılaştırmadır ama yeterli değildir. Esas karşılaştırmayı yaşadığınız toplumun içinden ve ortalamalarından yaparsak daha anlamlı olur.

TÜİK verileriyle yapılan hesaplama gösteriyor ki, aynı zamanda emekli olan bir milletvekilinin maaşı, yalnızca ortalama vatandaşın değil, Türkiye’nin en yüksek gelir grubunda yer alan yüzde 20’lik kesimin kişi başına ortalama gelirinin de yaklaşık 4,3 katına ulaşmaktadır.”

Milletvekili maaşları yalnızca ortalama vatandaşı değil, toplumun crème de la crème olarak tanımlanabilecek en yüksek gelir grubunu da birkaç kat geride bırakıyor.

Elimizde 2026 yılı için asgari ücret ve aynı zamanda emekli olan milletvekili maaşı var. Ancak buna karşılık TÜİK’in gelir dağılımı araştırmalarına göre en son veri Aralık 2025’te açıklanan gelir dağılımı istatistikleri… Buradaki veriler de 2024 yılına ait. 2025 yılı milli gelir hesapları açıklandı ama hane halkı gelir araştırması 2026 sonunda ortaya çıkacak. 2025 yılı milli gelir hesaplarından ortalama gelir ve en üst grup gelir tahmini yapabilirdim ama farklı bir seri kullanmamak için 2024 yılı için kişi başı ortalama gelir, nüfusun en zengin yüzde 20’sinin ortalama gelirini aldım. 2024 yılı asgari ücreti ile 2024 yılı milletvekili + emekli milletvekili maaşı verilerini aldım. Ortaya bu grafik çıktı. (Meraklısı için kaynak https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53993)

2024 yılında emekli maaşı asgari ücret oranı 16.7 kat imiş. 2026’da 18.2 kata yükselmiş. 2025 ve 2026 yıllarında da gelir dağılımında dar gelirliler adına bir bozulma tahmin ediyorum ama ortaya çıkan tabloda çok anlamlı bir değişiklik olacağını düşünmüyorum. Söz konusu iki yıllık dönemde, milletvekili maaşlarının 285 bin liradan 512 bin liraya yükseldiğini düşünürsek, milletvekili maaşlarının diğerlerine göre yüksek oranları bu seviyelerde devam edecektir.

DÜNYADA MV MAAŞLARI VE ASGARİ ÜCRET

Grafikte çok net görüyoruz. Avrupa ülkelerinde milletvekili maaşları asgari ücretin 3 ile 5 katı arasında. Türkiye’de ise 2025 verileri ile yüzde 18, 2026 verileriyle 18 katı.

Asgari ücret açısından bakıldığında, Latin Amerika ülkelerindeki milletvekillerinin Türkiye’den daha imtiyazlı olduğunu görüyoruz. Bir vekil maaşı, Kolombiya’da 30, Brezilya’da 28, Arjantin’de 20 asgari ücrete eşit. OECD ülkesi olarak Meksika Türkiye’den daha iyi orada bir vekil 15 asgari ücret kadar maaş alıyor. Yıllardır Türkiye Avrupa’nın bir parçası dediğimize göre hala AB kapılarında dolaştığımıza göre karşılaştırma yapacağımız ülkeler Latin Amerika ülkeleri değil, Avrupa ülkeleri olmalı…

Bütün bu verilere bakınca akla şu sorular geliyor:

Siyaset, bir düşünce ve ideal adına topluma hizmet etme alanı mıdır, yoksa yüksek gelir getiren ayrıcalıklı bir meslek midir?

Elbette milletvekilliği önemli bir kamusal görevdir. Seçilmişlere, parlamentoya ve demokrasiye sahip çıkmak gerekir. Ancak burada tartıştığımız mesele milletvekilliğinin itibarı değil, gelir dengesidir.

Üstelik Türkiye’de Meclis’in ve yasamanın etkinliğinin de ciddi biçimde zayıfladığını gözlemliyoruz. Milletvekillerinin halk adına özgürce denetim yaptığı, yasama süreçlerinde bağımsız irade kullandığı konusunda toplumda güçlü kuşkular vardır. Yaygın kanaat, milletvekillerinin önemli bölümünün lider sultası ve parti disiplini altında hareket ettiği yönündedir.

Bu durumda sorun yalnızca maaşların yüksekliği değildir. Sorun, Meclis’in etkisi azalırken, milletvekili gelirlerinin toplumun bütün gelir katmanlarından kopmasıdır.

Türkiye’de asgari ücretli geçinemiyor. Emekli ayakta kalmaya çalışıyor. Ortalama vatandaş yoksullaşıyor. En zengin yüzde 20’nin ortalama geliri bile milletvekili gelirinin çok gerisinde kalıyor.

O zaman soru şudur:

Toplum yoksullaşırken, siyaset sınıfı bu kadar ayrıcalıklı bir gelir düzeyine taşınabilir mi? Bu kadar ayrıcalıklı gelir düzeyine ulaşan siyaset sınıfı, halkın ve dar gelirlerinin derdini içselleştirip sorunlarını çözebilir mi?

05 Temmuz 2026

Meriç KÖYATASI

KAYNAK: https://12punto.com.tr/