TÜRKÇÜ – TURANCI SÜRELİ YAYINLAR

Türk Dünyası ile Türklük üzerine yurt içinde ve dışında yayınlanan çok sayıda makale ve çalışması bulunan Turan Can, “Türkçü – Turancı Süreli Yayınlar” adıyla oldukça hacimli, büyük boy 367 sayfalık bir kitap yayınladı.

Kitapta, Türkçülük ya da yeniden uyanış hareketlerinin başladığı Osmanlı’nın son dönemleri ile 1969 yılına kadar olan Cumhuriyet döneminde yayınlanan dergiler hakkında etraflı bilgiler bulunuyor, resimlerine yer veriliyor. Yazarla görüşmemizde, 1969 yılından sonra yayınlanan benzer dergiler için ayrı bir çalışma yapıldığını da öğrenmiş bulunuyorum.

Ergenekon Türk tarihinin dönüm noktalarından biridir. Türkler, Göktürkler döneminde sıkışıp kaldıkları Ergenekon’dan çıkamasalardı belki de tarih sahnesinden çekilip gideceklerdi. Orada nasıl ki bir Kurt, Bozkurt onlara öncülük etmişse, Türk Milliyetçileri de milletçe zora düşülen zamanlarda   yayınladıkları dergilerle Ergenekon misali bir çıkış aramışlar, çıkardıkları bu dergilere Bozkurt, Asena, Gök Börü, Börteçine gibi isimler vermişler, başka isimlerle çıkarılan dergilerinde de genellikle Bozkurt figürünü kullanmışlardır. 

TİKA/Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı’nda Araştırmacı, İdari İşler ve Kütüphane Müdürü olarak çeşitli görevlerde bulunup bu görevler sırasında Türk Dünyasının pek çok bölgesinde çalışan Turan Can aynı zamanda iyi okuyan bir Kitap Kurdu, Arşivci, Araştırmacı. Şimdi bu engin ve zengin kültürel geçmişini Sahaflık yaparak ve her zaman olduğu gibi kitaplarla haşır neşir olup araştırmalarla değerlendiriyor.

Türkçülüğün gelişimi ile Türkçülüğe önemli katkı ve hizmetlerde bulunan kişilerden söz edilen uzunca bir Girişle birlikte dört bölümden oluşan “Türkçü – Turancı Süreli Yayınlar” kitabında tam 282 konu başlığı yer alıyor.
Birinci Bölümü oluşturan “Türkiye’de Yayımlanan Türkçü – Turancı Süreli Yayınlar” başlığı altında çoğumuzun hiç bilmediği, görmediği hatta adını bile duymadığı tam 170 dergiden bahsediliyor, künyeleri veriliyor, nerede, kimler tarafından çıkarıldığı, kimlerin yazdığı anlatılıyor.

İkinci Bölümde “Dış Türklerin Yayımladığı Türkçü – Turancı Süreli Yayınlar” var. Burada da tam 86 derginin adını ve hakkındaki bilgileri buluyoruz. Maziden Atiye/Geçmişten Geleceğe Türkiye’de yayınlanan ve kitapta yer alan o 170 dergi gibi Dış Türklerin Yayınladığı 86 dergiden çoğunun adını ilk defa duyup haklarında bilgi sahibi olunacağından eminim.

Kitabın Sonuç bölümünde etraflı bir Kaynakça yer alıyor. Sonuç Bölümü’nde ayrıca Türkçü – Turancı Süreli Yayınların tam listesi ile kapak resimlerine yer verilmiş.

Kısacası meraklısı ve araştırma yapanlar/yapacaklar için dört başı mamur bir belgesel, bir kaynak eser ortaya çıkmış.

Kitabın yazarı can dost Turan Can Önsöz olarak yazılan Söz Başında zaten bu konuya işaret ederek şunları yazıyor:

“Bu çalışmayı yapmamızın en önemli sebeplerinden biri, Türkçü süreli yayınların toplu bir kaynakçasının bulunmamasıdır. Çalışma bu duygu ve düşünceden meydana gelmiştir. Hangi Türkçü yayının kaç sayı yayımlandığını, hangi yıllarda basıldığını ve bunlara kimlerin katkı sunduğunu bilemesek de bu konuda çeşitli çalışmalar yapıldığını, farklı farklı listeler oluşturulduğunu biliyoruz. Ne var ki arşivimizdeki Türkçü süreli yayınlara baktığımızda bu listelerin bir kısmının eksik, bir kısmının da yanlış olduğunu tespit ettik. Elbette bizim çalışmamızın da eksiksiz ve kusursuz olacağını iddia etmiyoruz ancak eksikleri ve kusurları asgari düzeye indirdiğimize inanıyoruz.”
Kitabı okuyup adını bile ilk defa duyduğumuz milli duygulu dergiler hakkında bilgi sahibi olurken insan; o dergileri çıkaran idealist insanların gayretlerine, didinmelerine rağmen ülkemizde milli şuurun giderek niye, neden, nasıl, niçin gerilediğine hayret ediyor ve “Ya o çalışmalar, o gayretler olmasaydı halimiz ne olurdu” diye düşünmeden edemiyor.
Post Yayınları arasında çıkan bu değerli kitabın her evin kütüphanesinde bulunması gerektiğine inanıyorum. Kitap Post Yayınevi, İnternet Siteleri ve Turan Can’ın yönettiği Türkeli Sahaf’la irtibat kurularak temin edilebilir.

Bu değerli ve paha biçilmez eseri Türk okuyucularına, arşivlerimize, Milli Kütüphaneye kazandırdığı, araştırmacılara hazır bir kaynak sunduğu için Turan Can’ı tebrik ediyor, yeni çalışmasın sabırsızlıkla bekliyorum.

31 Ekim 2025

Osman OKTAY