Bir ülkenin ekonomik göstergeleri icersinde belki de en tehlikeli ve korkunç olanı ” kayıt dışı ekonomi, kayıt dışı kara para” dır. Dünyanın gelişmiş ülkelerindeki ” kayıt dışılığın” ortalama %15’ler seviyesinde olup, %20’leri aşmamakta olduğuna dair genel bir kabul vardır. Gelismekte olan ülkeler için genel ortalamanın %30’lar civarı olduğu söylenir. Geri kalmış, gelişmemiş, bizim gibi geriye de giden ülkeler açısından konuyla ilgili oranlar iyice yükselebilmektedir. Ülkemiz için kayıt dışı ekonomi ve kara para tahminleri yüzde kırkların üstünde seyretmektedir. O da iyimser tahminlerde… Dünyanın bütün ekonomi doktrinleri ve tahminlerine göre bu durumun bir ülkede yüzde ellileri aşmış olması demek, iflah kabul etmez bir hale gelinmiş olarak tarif edilmektedir. Türkiye, bu konuda maalesef bu son sınıfa dahil edilmektedir.
Son yıllarda bir de ” kayıt dışı nüfus ” problemi yaşamakta olduğumuz da açıktır. TC vatandaşı olarak bu ülkede şu kadar milyon insan yaşıyor. Bu rakam ülkemizin nüfusudur. Resmi rakamlardır. Peki bu ülkede kaç milyon kayıtlı,  kayıtsız, belgeli belgesiz, kaçak göçek, sığınmacı, mülteci, göçmen vb.isimler altında insan varlığı söz konusudur, bilen var mı? Kimine sorsanız beş milyon diyor, kimilerine göre onbeş milyona kadar çıkan iddialar söz konusu…Vatandaş dışı olarak barındırmakta olduğu insan sayısı rakamında bile ( beş ile onbeş milyon) on milyon fark olan bir toplumda nasıl olur da sağlıklı bir kayıt dışı ekonomi, ya da kayıt dışı para – kara para- tahmini yapılabilir… Neticede, biz hesabı kitabı şaşmış bir ülkeyiz, vesselam…
Adam çocuğunu yurt dışında okutuyor. Diyelim Paris’te… Çocuk orada masraflarını görsün diye ( okula para, yiyecek, giyecek, kalacak vb.) diyelim beşbin euro para çıkartıyor. “Masak”ımız harekete geçiyor. Hem burda, hem Paris’te soruşturma…”Bu para nedir, niye gönderildi, kaynağı nedir?..” Hikaye okumuyorum, eşimizin dostumuzun başına gelen işi anlatıyorum.
Diğer yandan büyük, büyük, büyük kocaman holdinglerin Türkiye’den çıkmakta oldukları yazılır, çizilir, konuşulur. Filan kişi yatırımlarını Türkiye’den çıkarıyor, yavaş yavaş parasını yurt dışına transfer ediyor/ya da etti…Rakamlar “Masak”ımızın peşine düştüğü beşbin euroya benzer degildir; bahis konusu miktarlar milyonlarca eurodur, beş milyar eurodur…”Masak”ımız nerededir; ya da “tık” yoktur. Hem vallahi, hem billah ben bu konuda onlarca dedikodu duydum, duyuyorum. Boş laf mıdır, dedikodu mudur, inanın bilmiyorum. Bir gün Mahfi Eğilmez bey anlatsa da nasıl oluyor öğrensem keşke…
Bu müthiş para dedektifimiz Masak’ın hali…Kayıt dışı ekonomisinin yüzde ellileri aştığı söylenen, kara para trafiğinde ülkeler sıralamasında ilk sıralara yerleşmiş bir memlekette para dedektifliği yapsın diye kurduğumuz resmi kuruluşumuz… Paris’e giden beşbin euroyu kovalamakla meşgul.
Bir de bu Masak dışında ( Masak olağanüstü görevli ) normal, gündelik işleri kovalayan bir vergi teşkilatımız var. Cumhuriyet kurulduğu günden beri muhtelif isimler altında görev yapar. Şimdilerde adı, Gelir İdaresi Başkanlığı…
Bugün bir haber var…”…Gelir idaresi başkanlığı bankalardaki emeklilere ait hesapları incelemeye baslayacak” diye.
Ölüyü, diriyi …     …götürdünüz…Emeklilere mi göz diktiniz.diyesi geliyor, insanın…
Bazi işlere “komik ülkeyiz” deyip gülüp geçiyorduk da, artık bu durum bir trajedi, bir dram halini aldı…

14 Mayıs 2024

Şevket Bülend YAHNİCİ